Jak opodatkowane są akcje RSU w Polsce

Pierwszy moment podatkowy to odblokowanie akcji (vesting). To, co dzieje się wtedy, zależy wyłącznie od trybu podstawy kosztowej ustawionego dla danego grantu w El Peso.

W trybie „Wartość rynkowa (FMV)” wartość rynkowa akcji z dnia odblokowania jest przychodem opodatkowanym według skali podatkowej (12%/32%) i rozliczanym w PIT-36 lub PIT-37 — zależnie od tego, kto pobiera zaliczkę. El Peso księguje tę samą wartość jednocześnie jako koszt nabycia, dzięki czemu przychód z vestingu nie miesza się później z zyskiem opodatkowanym przy sprzedaży.

W trybie „Zerowa (PL, kwalifikowany)” — dla programów spełniających warunki art. 24 ust. 11 ustawy o PIT — odblokowanie nie generuje przychodu, a akcje wchodzą na rachunek z zerową podstawą kosztową.

Drugi moment podatkowy to sprzedaż odblokowanych akcji. Opodatkowany jest zysk kapitałowy, czyli różnica między ceną sprzedaży a kosztem nabycia, rozliczany w PIT-38 według stawki 19%. Zeznanie PIT-38 za dany rok składasz do 30 kwietnia roku następnego.

Wysokość tego zysku zależy od trybu. W trybie FMV kosztem jest wartość rynkowa z dnia odblokowania, więc opodatkowany jest tylko przyrost wartości od tego dnia. W trybie zerowym koszt nabycia wynosi zero, więc opodatkowana jest cała kwota uzyskana ze sprzedaży — na tym właśnie polega odroczenie podatku charakterystyczne dla programów kwalifikowanych.

W obu przypadkach to obliczenie robisz samodzielnie metodą FIFO — tak jak przy sprzedaży dowolnych innych papierów wartościowych — korzystając z kosztu nabycia, który El Peso zapisał przy odblokowaniu każdej transzy.

Program kwalifikowany to program motywacyjny w rozumieniu art. 24 ust. 11b ustawy o PIT: system wynagradzania utworzony na podstawie uchwały walnego zgromadzenia przez spółkę akcyjną — tę, od której otrzymujesz wynagrodzenie, albo spółkę akcyjną będącą wobec niej jednostką dominującą w rozumieniu ustawy o rachunkowości. Dochodzi do tego warunek z art. 24 ust. 12a: siedziba lub zarząd tej spółki musi znajdować się w państwie UE, EOG albo w państwie, z którym Polska zawarła umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania.

O kwalifikacji decydują warunki z tabeli poniżej, a nie nazwa programu ani to, że akcje pochodzą od pracodawcy. Typowy przy RSU układ, w którym akcje przyznaje zagraniczna spółka-matka, może je spełniać albo nie — zależy to od formy prawnej tej spółki, od podstawy utworzenia programu i od jej siedziby. To, czy Twój program się kwalifikuje, ustalasz na podstawie jego dokumentacji lub z doradcą podatkowym.

El Peso nie rozstrzyga tej klasyfikacji za Ciebie: pozwala zapisać Twoją odpowiedź jako tryb podstawy kosztowej grantu i księguje kolejne odblokowania zgodnie z nią.

Tryb można zmienić także po tym, jak część transz już się odblokowała. El Peso cofa wtedy każdą nabytą transzę odwracającym zapisem — nie kasując oryginalnych wpisów — i księguje ją ponownie według nowego trybu. Dzięki temu zapisany tryb i rzeczywista podstawa kosztowa Twoich transakcji nigdy się nie rozjeżdżają.

Zmiana dotyczy wszystkich nabytych transz grantu naraz albo żadnej. Transza z potrąconym podatkiem u źródła (sell-to-cover) lub ze sprzedaną poza aplikacją resztą blokuje całą zmianę — El Peso wskaże, których transz to dotyczy. Przejście z trybu zerowego na FMV wymaga dodatkowo dostępnej wyceny rynkowej z dnia każdego odblokowania.

Przyjmij wartość z dokumentu rozliczeniowego brokera, a nie kurs zamknięcia z serwisu giełdowego. W trybie FMV cała Twoja późniejsza podstawa kosztowa opiera się na tej jednej liczbie, a udokumentowaną podstawą przychodu i kosztu nabycia jest dokument brokera. W plikach eTrade odpowiada jej kolumna „Dividend Market Value at Release”, którą w tym samym pliku skonfrontujesz z pozycją „Est. Cost Basis (per share)”.

Te dwie liczby potrafią się różnić. Uzgadniając w El Peso importy z eTrade, porównaliśmy FMV z dokumentu brokera z kursem rynkowym z tego samego dnia, pobranym z naszego własnego źródła cen. Rozjazd wystąpił w 12 transzach z 5 grantów — poniżej trzy z nich, od największego odchylenia do najmniejszego.

To obserwacja z naszych własnych uzgodnionych danych, a nie statystyka opisująca wszystkie programy RSU. Przyczyny tej konkretnej różnicy nie ustaliliśmy i nie zgadujemy jej w aplikacji: El Peso zapisuje FMV podane przez brokera w importowanym pliku i nie nadpisuje go kursem z własnego źródła cen. Jeśli podstawisz zamiast niego kurs zamknięcia, policzysz inny przychód przy odblokowaniu i inny koszt przy sprzedaży.

Ta wartość jest dowodem dla jednej konkretnej transzy, a nie stałą wyceną całego grantu. Każde odblokowanie ma własną datę i własną liczbę w dokumencie — w przykładach powyżej trzy transze miały trzy różne wartości i trzy różne odchylenia od kursu rynkowego. Nie przenoś liczby z jednej transzy na pozostałe transze ani na inne granty, nawet jeśli odblokowały się blisko siebie w czasie. Przy liczeniu FIFO każda transza wchodzi do rachunku z własnym kosztem.

Wartość z dokumentu brokera jest w dolarach, a zeznanie składasz w złotych. Przychody w walutach obcych przelicza się na złote według kursu średniego NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień uzyskania przychodu, a koszty — według kursu z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień poniesienia kosztu (art. 11a ust. 1 i 2 ustawy o PIT).

Dla jednej transzy oznacza to dwie różne daty kursu. Do przychodu z odblokowania bierzesz kurs z dnia poprzedzającego dzień vestingu, a do przychodu ze sprzedaży — kurs z dnia poprzedzającego dzień sprzedaży. NBP nie publikuje tabel w dni wolne, więc dla transzy odblokowanej w poniedziałek właściwa jest tabela z piątku.

Kurs stosujesz do tej samej liczby, którą wziąłeś z dokumentu brokera. Jeśli w miejsce FMV podstawisz kurs zamknięcia, a do tego przeliczysz go tabelą z niewłaściwego dnia, obie pomyłki nałożą się na siebie w jednej pozycji zeznania.

Zagraniczny broker nie wystawia informacji PIT-8C, a to przesądza, którego wiersza części C używasz. Wiersz 1 wypełniają podatnicy na podstawie PIT-8C. Ty wypełniasz wiersz 2 — przeznaczony między innymi dla przychodów uzyskanych za granicą oraz takich, przy których podmiot nie był zobowiązany sporządzić PIT-8C.

Przykład dla trybu FMV. Transza 100 akcji odblokowana 8 września 2025, FMV z dokumentu brokera 86,71 USD, sprzedana 9 czerwca 2026 po 95,00 USD. Koszt: 100 × 86,71 USD × 3,6357 (kurs średni NBP z 5 września 2025, ostatniego dnia roboczego przed odblokowaniem) = 31 525,15 zł. Przychód: 100 × 95,00 USD × 3,6898 (kurs z 8 czerwca 2026, ostatniego dnia roboczego przed sprzedażą) = 35 053,10 zł. Dochód wynosi 3 527,95 zł, podstawa po zaokrągleniu 3 528 zł, a podatek 19% — 670 zł.

Liczba akcji i cena sprzedaży w tym przykładzie są przykładowe, ale kursy nie: 3,6357 i 3,6898 to rzeczywiste kursy średnie NBP z tabel A z tych dni, a 86,71 USD to liczba z naszego uzgodnienia importów eTrade — ta sama, która stoi w tabeli wyżej.

Wiersz 2 wypełniasz na podstawie własnych dokumentów: z definicji nie ma dla niego informacji PIT-8C, z której usługa Twój e-PIT mogłaby zaciągnąć kwoty. Pamiętaj też, że w trybie FMV do PIT-38 wchodzi wyłącznie wynik ze sprzedaży — przychód z samego odblokowania rozliczasz osobno, według skali, w PIT-36 lub PIT-37.

Poza zakresem aplikacji pozostają trzy rzeczy: wynik podatkowy ze sprzedaży do PIT-38, zaliczki na podatek od przychodu z odblokowania i informacja PIT-11. El Peso żadnej z nich nie oblicza ani nie weryfikuje — wyliczenie zysku do PIT-38 wykonujesz sam (lub z biurem rachunkowym), korzystając z zaksięgowanych kosztów nabycia, tak jak przy każdej innej sprzedaży akcji.

Kto pobiera zaliczkę, zależy od tego, kto przyznaje akcje. Gdy robi to Twój bezpośredni polski pracodawca, zwykle on jest płatnikiem i zaliczkę pobiera. Gdy przyznaje je zagraniczna spółka-matka — typowy układ przy programach RSU w międzynarodowych grupach — często nikt nie pobiera zaliczki w Polsce. Wtedy przychód z odblokowania musisz wykazać i rozliczyć samodzielnie w PIT-36, niezależnie od trybu ustawionego w El Peso.