Kalkulator majątku netto

Kredyt: wpisz kapitał, nie sumę rat

Przy kredycie wpisz kapitał pozostały do spłaty, a nie sumę rat, które zostały Ci do końca. To najczęstszy błąd przy pierwszym liczeniu, bo suma rat zawiera całe przyszłe odsetki, a odsetek za kolejne dwadzieścia lat dzisiaj nie jesteś winien nikomu.

Weźmy kredyt na 400 000 zł na 25 lat przy oprocentowaniu 7,5%. Rata wynosi 2 955,96 zł. Po pięciu latach spłacania kapitał pozostały do spłaty to 366 930 zł, ale suma 240 pozostałych rat to 709 432 zł. Różnica wynosi 342 502 zł. Wpisując sumę rat, zawyżyłbyś swój dług o 93%.

Właściwą liczbę znajdziesz w harmonogramie spłaty albo jako „saldo zadłużenia" w aplikacji banku.

Wycena: cena sprzedaży, nie cena zakupu

Każdy składnik majątku wyceniaj po kwocie, za jaką mógłbyś go dziś sprzedać, a nie po tym, ile za niego zapłaciłeś. Mieszkanie sprawdzisz w ogłoszeniach z Twojej okolicy albo w operacie szacunkowym, samochód w serwisach ogłoszeniowych, rzeczy wartościowe na aukcjach.

To zawsze będzie szacunek i lepiej to przyjąć wprost: przedział jest uczciwszy niż fałszywa precyzja. Jeśli mieszkanie jest warte „między 620 a 680 tysięcy", wpisz 650 i zapamiętaj, że pomyłka o 30 tysięcy w tej pozycji jest w granicach normy.

Majątek netto a majątek płynny: dwie różne liczby

Majątek płynny to ta część majątku netto, którą dałoby się zamienić na gotówkę w kilka dni bez utraty wartości. Gotówka, lokaty, obligacje skarbowe, akcje i ETF-y są płynne. Mieszkanie, samochód, udziały w firmie i OFE już nie.

Ta różnica rozstrzyga spór, który toczy się w każdym poradniku o wartości netto: czy wliczać mieszkanie, w którym mieszkasz? Odpowiedź brzmi: do jednej liczby tak, do drugiej nie. Do majątku całkowitego wliczasz je, bo to realny składnik Twojego bogactwa. Do majątku płynnego nie, bo nie sprzedasz mieszkania, w którym śpisz, żeby dopiąć budżet.

Najczystszym przykładem jest OFE. Tych środków nie da się wypłacić w żadnym trybie, więc jest to prawdziwy majątek, do którego nie masz dostępu. Wliczasz go do całości i wyłączasz z części płynnej, zamiast zastanawiać się, czy „się liczy".

IKE, IKZE, PPK i OFE: jaką kwotę wpisać

Kwota na wyciągu z konta emerytalnego zwykle nie jest kwotą, którą powinieneś wpisać. Każdy z czterech filarów ma inną odpowiedź:

IKZE jest tu najbardziej mylące, bo ryczałt liczy się od całości, a nie od zysku. Przy długim horyzoncie i tak zwykle wychodzi korzystniej niż zwykły rachunek maklerski, ale nie zawsze — w kalkulatorze IKE i IKZE pokazujemy również przykład, w którym IKZE wypada gorzej.

Zobacz też: Czym różnią się IKE, IKZE, PPK i PPE, Kalkulator IKE i IKZE

Aktywa w USD i EUR: po jakim kursie

Aktywa w obcej walucie przelicz po kursie średnim NBP z tabeli A z dnia pomiaru. Jeśli mierzysz w sobotę, w niedzielę albo w święto, obowiązuje ostatni opublikowany kurs — tabela nie jest publikowana codziennie, więc kurs walutowy jest funkcją schodkową, a nie ciągłą linią.

Ta pozycja potrafi ruszyć majątkiem netto bez żadnej Twojej decyzji. Konto z 10 000 USD, nietknięte przez pół roku, wyglądało tak:

Między styczniem a lipcem majątek urósł o 1 745 zł, czyli o 4,85%, przy zerowej liczbie transakcji. Ta sama zasada działa po stronie zobowiązań: kredyt w euro lub we frankach zmienia wartość dokładnie tym samym mechanizmem.

Kurs do wyceny to nie kurs do podatku

Kurs, po którym wyceniasz majątek, i kurs, po którym liczysz podatek, to dwie różne rzeczy. Do wyceny bierzesz kurs z dnia pomiaru. Do PIT-38 obowiązuje kurs z dnia poprzedzającego dzień transakcji (art. 11a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych). Pomylenie ich nie zepsuje wyceny majątku, ale zepsuje rozliczenie.

Podobnie działa podatek od zysków. Rachunek maklerski wart 100 000 zł, na którym 40 000 zł to niezrealizowany zysk, po zapłaceniu 19% podatku Belki jest wart około 92 400 zł. Nie dodajemy tego jako obowiązkowego pola, bo wymaga znajomości ceny zakupu, której większość osób nie ma pod ręką, ale kwota brutto zawsze trochę zawyża. Wyjątkiem są rachunki, na których tego podatku nie ma: IKE po spełnieniu warunków oraz konto OKI w granicach limitu.

Zobacz też: Jak rozliczyć PIT-38 z giełdy, Kalkulator podatku Belki, Kalkulator OKI

Twój wynik na tle Polaków: dane NBP

Mediana majątku netto polskiego gospodarstwa domowego wyniosła 263,6 tys. zł w badaniu zasobności NBP z 2016 r. Jest to najnowsza opublikowana edycja tego badania, przeprowadzona wspólnie z GUS na próbie 12 tysięcy gospodarstw.

Same kwoty z 2016 roku mają dziś ograniczoną wartość i nie przeliczamy ich na 2026 rok, bo każdy wskaźnik, który byśmy do tego wybrali, byłby naszym wymysłem, a nie danymi NBP. Znacznie trwalsza jest struktura, którą to badanie pokazuje:

• Majątek Polaków to głównie mieszkanie. Główne miejsce zamieszkania warte było przeciętnie 265,4 tys. zł, podczas gdy wszystkie aktywa finansowe razem 15,3 tys. zł. To różnica około siedemnastokrotna.
• Kredyt hipoteczny dotyczy mniejszości. Miało go 13,9% gospodarstw, ale dla nich było to obciążenie rzędu 114,8 tys. zł. Kredyty konsumpcyjne były popularniejsze (32,9%), lecz dużo mniejsze, około 3 tys. zł.
• Majątek jest skoncentrowany. 10% najzasobniejszych gospodarstw posiadało 41% całego majątku netto, a 20% najmniej zasobnych 1,0%.
• Oszczędzamy w depozytach. Depozyty stanowiły 74,1% aktywów finansowych polskich gospodarstw wobec 44,2% w strefie euro.

Jeśli Twój majątek netto składa się głównie z mieszkania, a aktywa finansowe są przy nim niewielkie, jesteś dokładnie w polskiej normie. To nie jest ocena, tylko punkt odniesienia.

Z czego składa się Twój majątek

Sama kwota nie mówi wszystkiego, bo dwa gospodarstwa z identycznym majątkiem netto mogą być w zupełnie różnej sytuacji. Milion złotych w jednym mieszkaniu i milion rozłożony między nieruchomość, obligacje i portfel akcji dają tę samą liczbę na dole zestawienia, ale nie tę samą odporność na kłopoty.

Dlatego obok wyniku sprawdź dwie proporcje: jaki udział w Twoich aktywach ma największa pojedyncza pozycja i jaki udział mają same nieruchomości. W polskich warunkach obie te liczby są zwykle wysokie, co widać w danych NBP powyżej: aktywa finansowe stanowiły 8,4% wartości wszystkich aktywów gospodarstw domowych wobec 17,8% w strefie euro.

To obserwacja, nie zalecenie. Wysoka koncentracja w mieszkaniu nie jest sama w sobie błędem, zwłaszcza jeśli to mieszkanie, w którym mieszkasz. Trzeba natomiast o tym wiedzieć, zanim wyciągnie się z majątku netto wnioski o swoim bezpieczeństwie finansowym.

Dlaczego wynik się zmienił: rynek, waluty czy Twoje wpłaty

Sam wzrost majątku netto niewiele mówi, dopóki nie wiesz, skąd się wziął. Zmianę da się rozłożyć na składniki, a najciekawszy z nich jest ten, o którym prawie nikt nie pamięta.

Załóżmy 100 akcji kupionych po 200 USD, które po pół roku kosztują 220 USD. Kurs w tym czasie poszedł z 3,5963 na 3,7708. Wartość pozycji wzrosła z 71 926 zł do 82 957,60 zł, czyli o 11 031,60 zł. Ten wzrost dzieli się tak:

Tylko dwie trzecie tego zysku to zasługa spółki. Prawie jedna trzecia to dolar.

Trzeci wiersz jest tym, co umyka przy liczeniu na skróty. Akcja urosła o 10%, kurs o 4,85%, więc kusi, żeby dodać i powiedzieć 14,85%. Naprawdę pozycja urosła o 15,34%. Brakujące 0,49 punktu procentowego to właśnie składnik krzyżowy: nowa, wyższa cena przeliczana po nowym, wyższym kursie.

W tym przykładzie składniki sumują się dokładnie do zmiany wartości, bo przypadek jest czysty: jedna pozycja, trzymana przez całe okno i wyceniona na obu jego końcach. W prawdziwym portfelu dochodzą do tego wpłaty i wypłaty, dywidendy, koszty przewalutowania oraz różnica między ceną transakcji a kursem dnia, po którym wyceniamy.

Jest też przypadek, w którym rozbicie po prostu się nie domyka. Jeśli którejś pozycji brakuje wyceny na początku albo na końcu okresu, jej zmiana nie trafia do żadnej z powyższych kategorii. Uczciwe narzędzie powinno wtedy pokazać nierozłożoną resztę jako osobną liczbę, zamiast doliczyć ją po cichu do „rynku". Zdanie „nasza atrybucja zawsze się zgadza" brzmi lepiej, ale nie jest prawdziwe u nikogo, kto liczy to na realnych danych. Prawdziwe jest zdanie słabsze i bardziej użyteczne: oto, co potrafimy wyjaśnić, a oto reszta, której nie potrafimy.

Jak często liczyć majątek netto

Raz na kwartał, zawsze tego samego dnia miesiąca. Rzadziej i przegapisz trend, częściej i będziesz oglądać szum. Stała data ma znaczenie, bo dopiero porównywalne pomiary tworzą serię, na której widać cokolwiek poza ostatnią liczbą.

Majątek netto liczy się prosto, aktywa minus zobowiązania, ale trzy szczegóły decydują o tym, czy wynik jest coś wart. Wpisuj kapitał kredytu zamiast sumy rat. Trzymaj osobno liczbę całkowitą i płynną, bo odpowiadają na różne pytania. I nie zatrzymuj się na samej kwocie: dopóki nie wiesz, ile z ostatniej zmiany zrobił rynek, ile kurs walutowy, a ile Twoje własne wpłaty, nie wiesz jeszcze, czy Twój plan działa.